Skip links

Schenking van aandelen op naam… het risico van een loutere aanpassing van het aandelenregister

In de praktijk worden de aandelen van het familiebedrijf regelmatig geschonken via eenvoudige aanpassing van het aandelenregister. De aandelen worden dan ingeschreven op naam van de begunstigden (een of meerdere kinderen). Een handtekening met vaste datum vormt dan het startpunt van de toekomstige vierjarige (en in geval van familiale vennootschappen zevenjarige) periode om successierechten te vermijden in het geval van vroegtijdig overlijden. Geen schenkingsrechten, geen notariskosten, maar de eigendom van de aandelen wordt geacht te zijn overgedragen naar de volgende generatie.

Daar knelt evenwel het schoentje. De wet vereist dat een schenking wordt gedaan bij notariële akte. Indien dit niet het geval zou zijn, moet de schenking nietig worden verklaard. Tijdens het leven van de schenker kan de nietigheid door iedere belanghebbende, in het bijzonder de erfgenamen maar ook de fiscus, worden gevorderd, zonder dat de rechter deze vordering naast zich neer kan leggen. Na het overlijden van het schenker kunnen bepaalde erfgenamen nog steeds dergelijke vordering instellen.

Een situatie die niet wenselijk is en tot familiale spanningen kan leiden in een periode die reeds emotioneel belastend is.

 

Onrechtstreekse schenking via inschrijving in het aandelenregister

Waarom moeilijk doen, als het eenvoudig ook kan? Indien een schenking een notariële akte vereist, noemen we het toch gewoon geen schenking… De aandelen worden met vaste datum en handtekening ingeschreven op naam van de volgende generatie, en klaar is kees. Een onrechtstreekse schenking met andere woorden. Een deel van de rechtsleer is van mening dat de inschrijving in het aandelenregister niets anders kan betekenen dan een overdracht van de aandelen. Een meer aanzienlijk deel van de rechtsleer bestempelt de inschrijving in het aandelenregister daarentegen als een loutere publiciteitsmaatregel, waardoor een voorafgaande – via notariële akte tot stand gekomen – schenking noodzakelijk is voor de overdracht van de aandelen.

Het hof van beroep te Antwerpen heeft zich in een arrest van 12 juni 2019, tot onvrede van veel auteurs, aangesloten bij de eerste minderheidsstrekking. Een neutrale inschrijving in het aandelenregister, zonder vermelding van het woord “schenking”, volstaat volgens het hof om te besluiten tot een geldige schenking van aandelen op naam aan de volgende generatie. Het aandelenregister heeft een eigendomsoverdragende werking. Anders oordelen zou ertoe leiden dat dergelijke overdracht in de praktijk steeds herroepelijk is ten gevolge van een schending van de wettelijke formaliteit van een notariële akte. De kritische stemmen verwijzen naar (de parlementaire voorbereiding bij) het nieuwe Wetboek van Vennootschappen en verenigingen om te concluderen dat de schenking van aandelen moet gebeuren volgens de wettelijk opgelegde regels, waaronder de verplichting tot het opstellen van een notariële akte, en de inschrijving in het aandelenregister louter dient ter publiciteit aan derden.

 

Neem geen risico’s… maar ingewikkelde erfrechtelijke constructies zijn niet altijd noodzakelijk

Wat er ook van zij, een gewaarschuwd mens telt voor twee. De rechtspraak hieromtrent lijkt nog niet in steen te zijn gebeiteld en het Hof van Cassatie heeft er zich ook nog niet over kunnen uitspreken (het is niet duidelijk of de verliezende partij een verzoekschrift heeft ingediend voor het Hof).

In bepaalde eenvoudige gevallen, bijvoorbeeld slechts twee rechtstreekse erfgenamen en beiden zijn actief binnen het bedrijf, kan men ervoor opteren om de aandelen alsnog te verkopen en naderhand (afhankelijk van de situatie) de verkoopprijs inclusief intresten kwijt te schelden via een onderhandse akte. Op deze manier vermijdt men de schenkingsrechten en de notariskosten, maar is de schenking wel rechtsgeldig gebeurd.

Wanneer de situatie evenwel meer complex oogt, is de schenking van de aandelen aan (een deel van) de volgende generatie slechts een aspect van een breder verhaal. Zo zal een erfrechtelijke verrekening noodzakelijk zijn, waarbij de waardering vaak een heikel punt vormt. In hoeverre willen de schenkers nog controle over en inkomsten behalen uit de geschonken aandelen? Dient de schenking gepaard te gaan met bepaalde voorwaarden en modaliteiten om bijvoorbeeld onenigheid te voorkomen? Komen de aandelen niet in aanmerking voor de vrijstelling van schenkingsrechten voor familiebedrijven? Dit alles vereist een gebalanceerd en meer uitgebreid document, waardoor een loutere inschrijving in het aandelenregister niet langer volstaat.

 

Wenst u begeleiding bij het overdragen of schenken van de aandelen van uw familiebedrijf naar de volgende generatie, of een juridische screening van de reeds gedane schenkingen om nare ervaringen in de toekomst te vermijden, staat Taxius steeds voor u klaar.

 

 

 

Leave a comment

Name*

Website

Comment