Skip links

De fiscale administratie op de koffie… de grenzen opnieuw verlegd

Een huisbezoek door de fiscale administratie, ook wel de ‘fiscale visitatie’ genoemd, is een van de meest verregaande inmengingen in het recht op privacy van de belastingplichtige. Hoewel deze onderzoekshandeling expliciet in de fiscale wetgeving vermeld staat (artikel 319 WIB 92), vormt de draagwijdte ervan een hevige discussie in de rechtsleer en de rechtspraak. De meest recente episode betreft het arrest van het hof van beroep te Brussel van 9 oktober 2019. In deze zaak voerde de BBI een onderzoek naar een Luxemburgse vennootschap die in realiteit vanuit België zou worden geleid. Om deze hypothese te bewijzen, voert de BBI een onaangekondigde fiscale visitatie uit bij een Belgische vennootschap die wordt geleid door dezelfde zaakvoerders. Tijdens de visitatie onderzoekt de BBI zowel de kantoren als de computers van de medewerkers van de Belgische vennootschap en maakt ze een volledige kopie van de digitale bestanden. Op basis van deze laatste informatie tracht de fiscus aan te tonen dat de Luxemburgse vennootschap in realiteit vanuit België wordt geleid.

De Luxemburgse vennootschap is van mening dat de fiscus niet het recht had om zonder expliciete toestemming van de bedrijfsleiders een kopie te maken van deze computerbestanden. Het visitatierecht voorziet volgens haar louter in een recht om onaangekondigd de beroepslokalen te bestreden. De wet vereist dat digitale bestanden moeten worden voorgelegd (artikel 315bis WIB 92), waardoor een kopie hiervan expliciete toestemming van de zaakvoerder(s) vereist. De fiscus beroept zich evenwel op het, naar eigen zeggen, actief zoekrecht in artikel 319 WIB 92. Op basis hiervan zouden ambtenaren zonder toestemming en naar eigen goeddunken fiscaal relevante inlichtingen kunnen opsporen en indien noodzakelijk kopiëren.

 

Een actief zoekrecht zonder wettelijke basis?

In eerste aanleg oordeelde de rechter nog dat de fiscale administratie alleen digitale inlichtingen kan onderzoeken tijdens de fiscale visitatie met bijstand van de belastingplichtige of zijn gevolmachtigde. De redenering van de fiscus dat digitale gegevens moeten worden gelijkgesteld met boeken en bescheiden, wat impliceert dat ambtenaren zelf op zoek kunnen gaan naar informatie en een kopie kunnen maken van de harde schijf, werd door de rechtbank van eerste aanleg te Leuven opzij geschoven. Indien de toestemming van de belastingplichtige ontbreekt, kan er niet alleen geen kopie worden gemaakt van de digitale data, maar ontstaat er ook een ernstige inbreuk op de privacy van de belastingplichtige. Dergelijke inbreuk moet leiden tot een uitsluiting van het verkregen bewijsmateriaal en een daaruit volgende vernietiging van de opgelegde aanslagen.

Het hof van beroep te Brussel is evenwel een andere mening toegedaan. Vooreerst zou het ‘actief’ meewerken tijdens de fiscale visitatie, zoals het mededelen van het paswoord en de ambtenaren de “weg wijzen”, gelijk kunnen worden gesteld aan het verlenen van toestemming aan de fiscale ambtenaren. Vervolgens verwijst het hof naar het welbekende arrest van het Grondwettelijk Hof van 12 oktober 2017, waarin werd geoordeeld dat de fiscale visitatie voldoende wettelijke waarborgen bevat om misbruik te vermijden. De term “bijstand” in artikel 319 WIB 92 betreft een synoniem voor “ondersteuning”. Bijgevolg is de nood aan bijstand een keuze van de ambtenaar, in het bijzonder wanneer noodzakelijk voor de uitoefening van zijn onderzoeksbevoegdheid. Het voorgaande zal meestal vereist zijn om de vrije toegang te kunnen garanderen, aangezien computers en servers standaard beveiligd zijn met een paswoord. De toestemming van de belastingplichtige is in geen geval vereist, zeker omdat dit niet expliciet wordt vermeld in artikel 319 WIB 92. Een volledige kopie van de harde schijf betreft ook geen inbreuk op het recht op privacy van de belastingplichtige, aangezien deze maatregel als proportioneel moet worden beschouwd gelet op het doel, met name het bestrijden van belastingontduiking.

 

Conclusie

Het actieve zoekrecht van de fiscus wordt nu dus ook door het hof van beroep te Brussel bevestigd. Daarnaast kan het actief meewerken aan een fiscale visitatie worden beschouwd als het impliciet verlenen van toestemming aan de bewuste ambtenaar.

Het is evenwel bijzonder dat het hof van beroep van mening is dat het visitatierecht in artikel 319 WIB 92 de fiscus de mogelijkheid geeft om zonder toestemming van de belastingplichtige digitale bestanden te kopiëren en mee te nemen. In de rechtsleer werd terecht de vraag gesteld wat dan de toegevoegde waarde is van artikel 315bis WIB 92. Het derde lid van dit artikel bepaalt namelijk dat de fiscus de belastingplichtige kan verzoeken een kopie te maken van alle digitale gegevens. Het feit dat artikel 319 WIB 92 louter toelaat dat de fiscus naar aanleiding van een visitatie de betrouwbaarheid van digitale informatie controleert door de voorlegging te eisen van bepaalde stukken en niets expliciets vermeldt aangaande het recht om een kopie te nemen van digitale inlichtingen ondersteunt deze vraagstelling. Het hof van beroep te Brussel lijkt deze patstelling te willen omzeilen door (eveneens) expliciet te verwijzen naar artikel 315bis WIB 92 om de kopiename te rechtvaardigen.

Dit arrest kan worden geplaatst in de recente tendens om de onderzoeksbevoegdheden in de mate van het mogelijke breed in te vullen. Nochtans lijkt het laatste woord in deze discussie nog niet te zijn gezegd. De vraag blijft hoe het hof van beroep te Brussel zou hebben geoordeeld indien het een zaak betrof die niet zo een duidelijk voorbeeld van simulatie zou zijn. Daarnaast was de Luxemburgse vennootschap de procederende partij – en niet de Belgische vennootschap waar de visitatie heeft plaatsgevonden – waardoor het recht op privacy minder krachtig is. Niettegenstaande deze bedenkingen is het van het grootste belang om u als bedrijf grondig voor te bereiden op een onaangekondigde fiscale controle. Correcte afspraken en een weloverwogen stappenplan kunnen u veel kopzorgen besparen.

 

Wenst u meer informatie omtrent deze problematiek of ondersteuning bij het opmaken van een interne strategie aangaande fiscale controles, aarzel dan niet om ons verder te contacteren.

 

 

 

Leave a comment

Name*

Website

Comment